HAYAT VE BİLİM

    Yoğun çalışan ve mutfak işlerini hiç sevmeyen ancak yemek yemeyi seven bir anne olarak Kuziko ve kendim için sağlıklı ama pratik yiyecekleri mutfağıma sokmaya çalışıyorum. Besinlerden bedenimiz için maksimum faydayı sağlayıp, bir yandan da zarar görmeden beslenmeye çalışıyorum. Ben gıda mühendisi veya beslenme uzmanı değilim o yüzden sizler gibi sosyal medyadan veya internetten öğrendiklerimi uygulamaya çalışıyorum. Ancak bir tıp doktoru olarak biraz daha inceliyorum. Özellikle beslenme dinamiklerinin hastalıkla ve sağlıkla ilişkilerini okumaya çalışıyorum. Son zamanlarda kafama takılan konu baklagillerimi filizlendirmeli miyim? Bu gerçekten faydalı mıdır yoksa bir trend midir? Filizlendirmek deyince hep bahsi geçen ve son zamanlarda kötü ilan edilen fitik asiti tüketirsek ne olur? Şimdi önce fitik asiti öğrenelim. Fitik asitle ilgili bir kaç çalışma bakalım, sonra filizlendirmenin yarar ve zararlarından bahsedelim.     Sıkılanlar için en sonda özet olacak dire...

         English Version is below    Migren ve Botoks           Botulinum toksin enjeksiyonu (botoks) tedavisi her migren hastasına yapılır mı?     Hayır. Sadece kronik migren hastalarında uygulanması önerilir. Epizodik migreni veya gerilim tipi baş ağrısı olan hastalarda önerilmemektedir.         Kronik migren nedir?       Son 3 ay boyunca ayda 15 gün ve daha fazla baş ağrınız olduysa ve bunların en az 8 tanesi tam olarak migrenöz vasıftaysa ve ağrılarınız 4 saat ve daha uzun sürüyorsa bu tedavi için aday bir kronik migren hastasısınız demektir.           Sanırım kronik migren hastasıyım hemen botoks yaptırabilir miyim?      Hayır. Öncelikli olarak diğer migren tedavilerinden iki ya da üç tanesini düzenli olarak denemiş ve yanıt almamış olmanız gereklidir. Ek olarak ilaç aşırı kullanım baş...

       English version below      Pancarla yıldızınız bir an önce barışmalı çünkü hem çok pratik hem de ucuz bir sağlık bombası kendisi. Hipertansiyon, kanser çeşitleri, sedef hastalığı, nörodejeneratif hastalıklar  (als gibi) ,  kalp ve damar sağlığı, kemik sağlığı için birebir. Antioksidan, anti-inflamatuar etkiye sahip. İçerdiği manganez ile kemik sağlığını korur ve osteoporoz riskini azaltır. Manganez süperoksit dismutaz (SOD) enzim yapısına katılır. Bu enzim de hücreler için genel bir temizleyicidir. Oksidatif streste rol alır. Hücre apoptozisi ile hatalı ve defektli hücreleri temizler. Yaşlanma karşıtı antiaging özelliği mevcuttur. B vitamin çeşitlerini, C vitamini, kalsiyum, magnezyum, demir, potasyum, fosfor, betalain içerir. Kendisine rengini veren betalain spor performansını arttırdığı için atletler başta olmak üzere egzersiz öncesi kullanılır. İçeriğindeki nitrat sayesinde damarları genişleterek, kan akımını artırır ve tansi...

    An article about long term flavinoid consumption and lower dementia risk      Demans riskini azaltan flavinoid içeren gıdalar üzerine bir çalışma       Esra Shishtar, Gail T Rogers, Jeffrey B Blumberg, Rhoda Au, Paul F Jacques, Long-term dietary flavonoid intake and risk of Alzheimer disease and related dementias in the Framingham Offspring Cohort,  The American Journal of Clinical Nutrition , nqaa079,  https://doi.org/10.1093/ajcn/nqaa079       Türkçe versiyonu devamındadır      I get excited about an article and want to share it with you. It is about association between the long term flavinoid intake and lower alzheimer disease (AD) and Alzheimer disease related dementia (ADRD). ADRD addresse  multiple etiology dementias, Lewy body dementias including dementia with Lewy bodies and Parkinson disease dementia, frontotemporal dementia and vascular contributions.    ...

       English Version below     Zerdeçalın antiinflamatuar, antibakteriyel, antioksidan, antiaging yani yaşlanma karşıtı etkisi mevcuttur. Bu özellikleri ile zaten beyin ve sinir hücrelerini korusa da, beyne ve sinirlere spesifik nöroprotektif özelliği de mevcuttur. Zerdeçalın emilimi zor olduğu için karabiberle tüketilmesi önerilmektedir. Karabiberin içindeki piperin maddesi biyoyararlanımını arttırmaktadır. Tüm bu özelliklerinden yola çıkarak zerdeçal deneysel çalışmalarla çok kez incelenmiştir. Benim okuduğum yayınlarda bilimsel çalışmalar daha çok deney hayvanları üstünde yapılmıştı. Alzheimer hastalığı ve depresyon üzerindeki etkisini beyin ve omurilikte bulunan beyin ilişkili nörotrofik faktörünü (BDNF) artırarak gösterdiği düşünülmektedir. BDNF' nin hafızada ve öğrenmede önemli bir yeri olup yeni nöron oluşması, nöronlar arasındaki bağlantıların oluşturulmasını sağladığı vurgulanmıştır. Antiinflamatuar ve antioksidan etkisi ile farelerde beyin...

                                                                             Türkçe versiyon devamında         My son has right hand preference since 18 Months. There is no difference between the sides for me as a right handed person but left handed people must have to say about this topic. Hand preference is important for brain hemisphere dominance. So right brain or left brain, which is most dominant?  In generally, the opposite hemisphere of the most used hand is considered to be dominant. But %99  percentage of right handed and % 60-70 percentage of left handed use left brain as dominant. The dominant brain is important for understanding, talking, calculating etc. So the dominance is important for brain surgery planning or predicting the results of a b...

                                             Vitamini kabuğunda mı? Meyve ve sebzelerin kabuklarını soymalı mıyız?      Does the peel include more vitamins than flesh? Should we eat the skin of vegetables and fruits?       Türkçe versiyon aşağıda       The skin or the peel of fruits and vegetables contains higher antioxidants ,fiber, vitamins and minerals than the flesh. The skin is in contact with the external factors because of that it is very rich in essential oils, which give characteristic aroma to the fruit. The skin includes useful pigments in. For examples blue or purple color fruit peels are rich in anthocyanidin glycosides while yellow color fruits have xanthin, carotenes and lutein pigments. Peel is low in calories, sugar, and fats.Moreover it is free from cholesterol. So avoid peeling fruits which are edibl...

                     English Version Below              Yeni Migren İlacı       Etken maddesi ubrogepant  piyasa ismi Ubrelvy olan ilaç Allergan firması tarafından piyasaya sunuldu. Auralı ve aurasız hastaların akut migren tedavisinde FDA (  US Food and Drug Administration)   onayını aldı. Maalesef patofizyolojiye yönelik bir tedavi şekli sunmadığı için idame tedavi listemizde bir değişiklik olmayacak. Ancak migren atak tedavimize güvenle ekleyeceğimiz bir molekül olacak. Tıp dışı okuyucuların anlayacağı bir dille özetleyecek olursak migren kaynaklı baş ağrınız tuttuğu zaman ağrınızı kesmek amaçlı içilecek yeni bir ilaç sürüldü piyasaya. Özellikle yan etkisi nedeniyle triptan kullanamayan hastalar için iyi bir alternatif sunmaktadır. Vazospazma neden olmamaktadır. İlaç alımı sonrası 2 saat ve 2-24 saat arası sürede ağrı kontrolü ve fonofobi, fotofobi, bul...

      ENGLİSH VERSİON BELOW       COVİD 19 VE NÖROLOJİK TUTULUMU      COVID 19 ( koronavirus hastalığı 2019 ) hayvanlardan geçtiği düşünülen yeni nesil bir korona virüsün etken olduğu ve pandemiye sebep olan hastalıktır. Ateş, öksürük nefes darlığı en sık ve tipik semptomlarıdır. Yaşlılar ve  hipertansiyon, kalp hastalığı, demans, diyabet gibi kronik hastalığı olanlar daha riskli gruptadır.  Koronavirüsler maalesef nörotropik özellikler gösterebilmekte, beyin, sinir dokusunda ve beyin omurilik sıvısında (BOS) bulunabilmektedir. Virüs direk olarak sinir sistemi hasarı yapabileceği gibi, kan beyin bariyerini bozabilir veya ikincil viral bakteriyel enfeksiyonlara neden olabilmektedir.     COVİD-19 ' un nörolojik komplikasyonları ile ilgili veriler de netlik kazanmaya ve artık yayınlanmaya başlamakta. Ateş, öksürük, solunum yetmezliği gibi enfeksiyon kliniği ağır olanlarda, hastaneye yatma endikasyonu olanlarda veya so...

                 OMEGA 3 FAYDALARI, DEMANS , UNUTKANLIK  OMEGA 3 BENEFİTS , DEMENTİA, MEMORY PROBLEMS        Türkçe versiyon / English Version         Omega 3 bir yağ asididir ve alfa linoleik asit (ALA), docosaheksaenoik asit (DHA) ve eicosapentaenoik asit (EPA) olmak üzere 3 formu vardır. Bizim aldığımız balık yağı takviyeleri DHA ve EPA içerir. DHA anne karnından itibaren beyin gelişimi için önemlidir. EPA etkileri daha çok psikolojik alandadır. Hücre zarı yapısına katılarak nörokimyasal patolojilere antioksidan etki gösterirler. Anti inflamatuar (tüm hücreler üzerinde harabı yok eden) nitelikleri vardır. Kalp ve damar sağlığı için koruyucu etkileri mevcuttur. Kalp damar sağlığını koruyan her şey dolaylı yoldan beyni de inmeden demansa bir çok hastalıktan korur.       Bilimsel çalışmalarda omeganın bu etkilerini ideal bir şekilde göstermesi için yüksek mikta...

      GÖZ ÇEVRESİ KIRIŞIKLARI, GÖZ ALTI MORLUKLARI  THE WRİNKLES AND DARK CİRCLES OF THE EYELİD          Göz altı halkalarının sebebi göz çevresi ödemi, ciltte kalınlaşma ve ciltte pigment artışıdır. Yaşlanma ile bunlar artış gösterir.  Benim tecrübelerime göre göz çevresi masajı yapmadığınız sürece, hangi ürünü kullandığınızın pek önemi yok aslında. Masaj ödemi azaltmaya yarar kan akımını arttırır. Bir de gelelim dermokozmetik amaçlı c vitamini (askorbik asit) kullanımına ve bunlara döktüğümüz paralara. Bu konuyla ilgili pubmed de çalışma bile var. Görünce şaşırdım cidden bunun tıptan öte cilt bakımı ile ilişikli olduğu algısı mevcuttu hep bende. Okuduğum bir kaç çalışmada gördüm ki tamamıyla öyle mucizeler yaratmıyor ama işe yarıyormuş. Bütün yaşlanma karşıtı (antiaging), kırışık karşıtı ürünlerde nemlendirme etkisi olduğunu da unutmadan cildimize nem sağlamayı öneririm. English Version         ...

                      My 20 months old son love the shapes. He can get excited for the shape of nightstands handle or a plate. Nowadays the letters are our new love. We sing all the day the song of shapes and letters. He can recognise the shapes by itself and but he can't read the letter rightly. He knows letter's name by heart, perceives it to be letter but can't call it correct. He has not a visual perception of letters as much as geometrical shapes. So why? He grows very fast up, his brain too. Every skill is loading separately him with his development. What is the differences between shapes and letters for his brain? Because the different parts of neurons run if he see a geometrical shape or letter to define it.  Actually we read the letter which we’ve seen. Reading is more complicated for our brain.           When we look at a object, the form of the shape is copied to retina in our eye...

       English Version Below   Türkçe Versiyon:       Tarımda meyve ve sebzeleri böceklerden,virüs mantar vb den korumak için genel adı ile pestisit denilen ilaçlar kullanılır ve bunlar bizim için zararlıdır. Şimdi bunlardan kurtulmak için meyve ve sebzeleri nasıl yıkayalım? Öncelikle organik tarım ürünlerini tercih edin, organik tarımda pesitisit oranı daha az ama tamamıyla yok da değil. Organik tarım seçeneği maliyeti ve ulaşım zorluğu sebebiyle pek de mümkün olmuyor o yüzden bir kaç pratik bilgi ile çözüm bulmaya çalışalım. Biraz yayın taradım ve çıkardığım sonucu özetlemek istiyorum. Şimdi çalışmalarda uzun süre sade su ile yıkamanın bile olumlu etkisi olduğu (ama kesinlikle yeterli değil) gösterilmiş.15 dakikadan uzun süreli alkali su ile yıkanması gayet iyi sonuç vermiş. Alkali su pH oranı yüksek demek biz bunu nasıl yapacağız peki evde. Çok basit! Suya karbonat atacağız. Oranı çalışmalarda farklı belirtilmiş ama  yüzde bir oranı...

          Kuziko’nun 20. ayına geometrik şekiller damgasını vurdu resmen. Bu aralar komodin çekmecesi tutacağından tutun, kullandığımız tabaklara kadar her şeyin şekline heyecanlanabiliyoruz. Şimdi harflere ilgi duymaya başladık. Şekiller şarkısı sonrası yeni favorimiz harfler şarkısı. Geometrik şekilleri kendisi algılayıp bana doğruyu söylüyor ama harfleri öğrenmekte ve seçip söylemekte çok zorlanıyor. Peki neden? Kuziko'nun beyni hala inanılmaz bir hızla gelişiyor,peki neden şekilleri öğrenirken harfleri öğrenemedi? Çünkü harfleri okumak ve telaffuz etmek için beyinde alev alev yanan nöronlar farklı, şekilleri algılayan nöronlar farklı.   Bir şekle baktığımızda o şeklin görüntüsü gözdeki retina tabakasına düşer. Retina tabakasından görme yollarına aktarılır ve bu uyarı visual kortekse gider. Visual korteks kafatasının en arkasındaki occipital lobdadır ve  Broadman'ın beyin haritasında  17. - 18. - 19. alanlarındadır.  Renk, boyu...

English Version Below       Kahvenin içinde kafein, klorejenik asit, kafeik asit, hidroksihidrokuinon gibi bir çok bileşik var. m RNA, protein ekspresyonu, Nrf2ARE yolağı üzerinden antioksidatif etkisini gösterir. Kafein zihinsel aktiviteyi artırır. Cafestol ve kahweol yağları aracılığıyla kanser hücrelerinin detoksifiye edilmesine yardımcı olur.  Diabet, parkinson, demans, karaciğer hastalıklarında olumlu etkileri görülmüş. Ancak adenosine reseptörleri üzerinden etki eder, yoksunluk semptomları yapabilir. Uykusuzluk yapar. Kolesterol, homosistein seviyesini yükseltip beyin-kalp-damar hastalıklarına yol açabilir. Bazı kanser türlerine de az da olsa sebep olabileceği gösterilmiş. Peki hangi miktarda ve hangi formda tüketmeliyiz?         K ahve ile ilgili kar zarar çalışmaların çoğunda pişirme şekli önemsenmemiş. Bazıları ise kaynatılarak yapılan (boiled) (ki Türk kahvesi bu gruptadır) ve filtered (filtre) kahve grubu ile karşıla...